Porady udzielane odpłatnie po otrzymaniu przez Kancelarię zaliczki.
Wysokość zaliczki zostanie podana po zapoznaniu się z treścią Państwa zamówienia.
Powrót na podstronę odszkodowania
Wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 10 kwietnia 2008 r. I ACa 2/2008 .
1. Roszczenie o zasądzenie kosztów potrzebnych do rewitalizacji akustycznej budynku na podstawie art. 129 ust. 2 i art. 136 ust. 3 ustawy Prawo ochrony środowiska nie jest uzależnione od uprzedniego poniesienia tych kosztów.
2. Roszczenie o naprawienie szkody polegającej na utracie wartości nieruchomości, o którym mowa w art. 129
ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska, wymaga wykazania, że utrata ta nastąpiła w wyniku ograniczeń w sposobie korzystania z nieruchomości wynikających z aktu ustanawiającego obszar ograniczonego użytkowania.
3. Szkoda wyrażająca się w utracie wartości nieruchomości na skutek negatywnego oddziaływania na środowisko zakładu wprawianego w ruch za pomocą sił przyrody może zostać wyrównana na podstawie art. 435 § 1 kc w zw. z art. 322 i 325 ustawy Prawo ochrony środowiska.
W wyniku apelacji powodów sąd apelacyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Uznał, że kosztów rewitalizacji akustycznej budynków można dochodzić także wówczas, gdy prace te nie zostały jeszcze wykonane. Wprawdzie ustawodawca użył w art. 136 ust. 3 upoś określenia także koszty poniesione, co mogłoby wskazywać na kwoty już wydatkowane w celu wypełnienia wymagań technicznych, lecz odwołanie do art. 129 ust. 2 oraz słowo także wskazują, że jest to tylko jedna ze szkód, które podlegają naprawie na podstawie art. 129 ust. 2 upoś. Celem uregulowań art. 129 i 136 upoś jest ułatwienie osobom poszkodowanym w wyniku wprowadzenia obszaru ograniczonego użytkowania dochodzenia roszczeń odszkodowawczych. Należy więc przyjąć, że wskazanie na koszty poniesione dla wypełnienia wymagań technicznych przez istniejące budynki nawet w przypadku braku obowiązku podjęcia działań w tym zakresie miało wyeliminować spory co do objęcia tych kosztów obowiązkiem naprawienia szkody. Ponieważ jako element szkody uznano także, a nie wyłącznie, koszty już poniesione, przepisu art. 136 ust. 3 upoś nie można traktować jako zawężającego zakres odszkodowania wskazany w art. 129 ust. 2 upoś. Ten zaś mówi jedynie ogólnie o obowiązku naprawienia szkody wyrządzonej ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości. Ponadto kosztów związanych z rewitalizacją budynku można dochodzić wyłącznie w ciągu dwóch lat od wejścia w życie rozporządzenia wojewody (art. 129 ust. 4 upoś). Skala przedsięwzięcia finansowo i organizacyjnie dla wielu mieszkańców strefy mogła wykluczać jego realizację w tak krótkim czasie, co dodatkowo przemawia za przyjęciem, że nie było wolą ustawodawcy ograniczenie odszkodowania do zwrotu wydatków już poniesionych. W judykaturze przyjmuje się, że obowiązek naprawienia szkody przez wypłatę odpowiedniej sumy pieniężnej powstaje z chwilą wyrządzenia szkody i nie jest uzależniony od tego, czy poszkodowany dokonał naprawy rzeczy i czy w ogóle zamierza ją naprawić. Odszkodowanie bowiem ma wyrównać uszczerbek majątkowy powstały w wyniku zdarzenia wyrządzającego szkodę istniejący od chwili wyrządzenia szkody do czasu, gdy zobowiązany wypłaci poszkodowanemu sumę pieniężną odpowiadającą szkodzie ustalonej w sposób przewidziany prawem. Nie ma podstaw, aby uznać, że wolą ustawodawcy było ograniczenie praw właścicieli nieruchomości i wprowadzenie wyjątku od przedstawionej ogólnej zasady. Sąd apelacyjny podzielił argumenty sądu I instancji i stwierdził, że przepis art. 129 ust. 2 upoś wiąże wyrównanie wartości nieruchomości z obowiązkiem wykazania, że utrata wartości jest efektem braku możliwości korzystania z nieruchomości w dotychczasowym zakresie, czego powodowie nie wykazali. Niemożliwość dochowania standardów co do poziomu hałasu była przesłanką wprowadzenia obszaru ograniczonego użytkowania, a nie jego konsekwencją. Jeżeli zatem powodowie twierdzą, że spadek wartości nastąpił na skutek emisji hałasu przez lotnisko, to tak rozumiana szkoda nie pozostaje w związku przyczynowym z ustanowieniem obszaru ograniczonego użytkowania i wprowadzonymi ograniczeniami.
Za błędną sąd uznał jednak interpretację art. 322 upoś. W myśl tego przepisu do odpowiedzialności za szkody spowodowane oddziaływaniem na środowisko stosuje się przepisy kodeksu cywilnego, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Przepisy art. 129 i 136 upoś nie odnoszą się do szkód pozostających bez związku z wprowadzeniem ograniczeń i nakazów na terenie obszaru ograniczonego użytkowania, lecz mających związek z oddziaływaniem na środowisko. Samo wprowadzenie obszaru ograniczonego użytkowania oznacza natomiast, że mimo zastosowania dostępnych rozwiązań technicznych, technologicznych i organizacyjnych nie mogą być dotrzymane standardy jakości środowiska poza terenem lotniska (art. 135 ust. 1 upoś), zatem że na terenie obszaru, który obejmuje także nieruchomość powodów, dochodzi do ponadprzeciętnego negatywnego oddziaływania na środowisko. Odpowiedzialność za powodowane tym szkody może wynikać z art. 325 upoś oraz art. 435 § 1 kc. Lotnisko jest bowiem zakładem wprawianym w ruch za pomocą sił przyrody. Utrata wartości nieruchomości na skutek oddziaływania na nią emisji jest w myśl art. 361 § 2 kc rzeczywistą stratą wyrażającą się w zmniejszeniu aktywów - jest to różnica między stanem majątku poszkodowanego, jaki zaistniał po zdarzeniu wywołującym szkodę, a stanem tego majątku, jaki istniałby, gdyby nie wystąpiło to zdarzenie. Wartość straty powodów być może będzie ewoluowała, zależnie od wielkości emisji, ale także sytuacji na rynku obrotu nieruchomościami, ale pozostanie to bez wpływu na wysokość ustalonego odszkodowania. Ocena raz wyrządzonej szkody nie ulega bowiem zmianie na skutek późniejszych wydarzeń. W orzecznictwie Sądu Najwyższego (np. w uchwale z 12 października 2001 r. III CZP 57/2001 OSNC 2002/5 poz. 57) prezentowany jest trafny pogląd, że zbycie rzeczy jest takim samym uprawnieniem właściciela jak korzystanie z niej. Rzecz zawsze ma taką wartość majątkową, jaką może osiągnąć na rynku. Zasądzenia odszkodowania nie można więc uzależniać od tego, czy powodowie zamierzają zbyć nieruchomość.
Błędnie sąd okręgowy uznał, że przepisy kc przewidują deliktową odpowiedzialność za szkody tylko w przypadku wykazania bezprawności zachowania sprawcy. Od lat utrwalone jest w judykaturze stanowisko, że zakład przemysłowy odpowiada na podstawie art. 435 § 1 kc za szkody spowodowane szkodliwymi emisjami również wtedy, gdy nie przekraczają one dopuszczalnych norm, zatem gdy działalność mieści się w granicach prawem zakreślonych. Stanowisko to znalazło wsparcie w art. 325 upoś, zgodnie z którym odpowiedzialności za szkody wyrządzone oddziaływaniem na środowisko nie wyłącza okoliczność, że działalność będąca przyczyną powstania szkód jest prowadzona na podstawie decyzji i w jej granicach. Przesłankami odpowiedzialności, co do których ciężar dowodu obciąża poszkodowanego, są zatem wyłącznie ruch przedsiębiorstwa, szkoda oraz związek przyczynowy między ruchem a wyrządzoną szkodą. Prowadzący zakład wprawiany w ruch za pomocą sił przyrody może uwolnić się od odpowiedzialności tylko poprzez wykazanie, że szkoda nastąpiła z powodu siły wyższej, wyłącznej winy poszkodowanego lub z wyłącznej winy osoby trzeciej, za którą nie ponosi odpowiedzialności.
Ostatecznie wynik procesu będzie zależał od dokonanych przy pomocy biegłych ustaleń co do wysokości kosztów rewitalizacji akustycznej budynku oraz wykazania, czy i kiedy doszło do obniżenia wartości nieruchomości na skutek narastającej emisji hałasu. Należy wziąć pod uwagę, że lotnisko istnieje w pobliżu nieruchomości powodów od kilkudziesięciu lat i ustalić, jaki wpływ miał ten fakt na wartość nieruchomości powodów przed zdarzeniem, które powodowie wskażą, jako wywołujące szkodę, porównać kształtowanie się cen na rynku nieruchomości w rejonie zamieszkania powodów i innych rejonach Poznania oraz ustalić, czy wzrost lub spadek wartości nieruchomości powodów odbiega od tendencji w innych okolicach, nienarażonych na podobne emisje hałasu. Należy też wziąć pod uwagę to, że budynek posadowiony na nieruchomości zostanie dostosowany do nowych warunków poprzez zastosowanie odpowiednich przegród akustycznych, co z pewnością podniesie wartość zabudowanej nieruchomości. Ponadto trzeba uwzględnić wejście w życie 22 stycznia 2008 r. rozporządzenia nr 40/07 wojewody wielkopolskiego z 31 grudnia 2007 r. zmieniającego rozporządzenie nr 82/03 w sprawie utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania dla lotniska wojskowego Poznań-Krzesiny w Poznaniu. Nieruchomość powodów znajduje się obecnie w strefie I bezpośrednio graniczącej z lotniskiem, w której poziom długotrwałego hałasu jest najwyższy. Na tym terenie wprowadzono dalej idące zakazy i podwyższono poziom dopuszczalnego hałasu.
Nota
Usługi Kancelarii MANPOL LEX ( Prawnej . Ekspertyz Prawnych i Windykacji Inkaso ) fakturuje i rozlicza z Klientami oraz z US i z ZUS : PUH "Manpol" sp. z o.o. 02-308 Warszawa ul. Grójecka 28/30/27 KRS 207338 NIP 5220002883R Regon 008084893 nr rachunku bankowego : 23 1020 1055 0000 9302 0117 3202